YTÜ’den Lityum Pil Geri Dönüşümüne Yenilikçi Çözüm
Yıldız Teknik Üniversitesi bilim insanları, kullanım ömrünü tamamlamış lityum iyon pillerden değerli metalleri geri kazanarak küresel atık sorununa çevresel ve ekonomik bir çözüm sundu.
Yıldız Teknik Üniversitesi’nden (YTÜ) Prof. Dr. Metin Gençten, Doç. Dr. Burak Birol ve Dr. Sezgin Yaşa, kullanım ömrünü tamamlamış lityum iyon pillerden başta kobalt sülfür olmak üzere değerli maddelerin geri kazanımını sağlayan yenilikçi bir yöntem geliştirdi. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenen bu buluş, elektrikli araçlar ve taşınabilir elektronik cihazların yaygınlaşmasıyla büyüyen küresel pil atığı sorununa karşı önemli bir çevresel ve ekonomik çözüm sunuyor.
Lityum İyon Pil Atıklarında Küresel Sorun Büyüyor
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) raporları, dünya genelinde 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 900 bin ton lityum iyon pilin atık haline geleceğini öngörüyor. Bu miktar, 2030’da 11 milyon tona ulaşarak devletler için çözülmesi gereken ciddi bir çevresel sorun teşkil edecek.
Geliştirilen yöntem, kullanılmış pillerden elde edilen katot malzemesinden kimyasal işlemlerle kobalt sülfür ve diğer maddelerin geri kazanılmasını sağlıyor. Elde edilen bu malzemeler, enerji depolama sistemlerinden sensör teknolojilerine kadar geniş bir yelpazede kullanılabiliyor.
Araştırmacılar, bu yaklaşımla hem çevreye zarar veren atık yükünü azaltmayı hem de sanayi için değerli bir hammadde üretmeyi hedefliyor. Bu sayede geri dönüşüm süreçleri, maliyet kalemi olmaktan çıkarak ekonomik bir fırsata dönüşüyor.
Geri Kazanılan Malzemeler Ekonomiye Kazandırılıyor
Prof. Dr. Metin Gençten, lityum iyon pil atık miktarının son beş-altı yılda hızla arttığını belirtti. Gençten, “Şu anda her yıl yaklaşık 1 milyon ton civarı lityum iyon pil atığı ortaya çıkıyor. Bu atıkların büyük kısmı evsel kullanımdaki cep telefonları ve dizüstü bilgisayarlar gibi cihazlardan kaynaklanıyor” açıklamasını yaptı.
Elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla birlikte yakın gelecekte yığın miktarda lityum iyon pil atığının oluşacağını vurgulayan Gençten, “Bu atıkları birincil kullanım amacıyla değerlendirip, nikel, mangan, kobalt gibi değerli metalleri geri kazanma yoluna gittik” dedi. Ekip, Nikel Manganez Kobalt (NMC) pillerden NMC katot aktif maddesini ve Lityum Demir Fosfat (LFP) pillerden LFP katot aktif maddesini geri kazanmayı başardı.
Gençten, lityumun kritik bir kaynak olduğunu ve her ülkede bulunmadığını ifade etti. “Bir lityum iyon pilin yapısında önemli miktarda lityum, nikel, mangan, kobalt gibi bileşenler bulunuyor. Bu metalleri yeniden ekonomiye kazandırmak büyük önem taşıyor” diye konuştu.
Atık pillerdeki malzemelerin yüksek saflıkta olduğunu belirten Gençten, bunların etkin bir şekilde geri dönüştürülmesinin ülke ekonomisine önemli bir kaynak kazandıracağını söyledi. Ortalama bir elektrikli araç bataryasında 10 kilogram lityum, 40-50 kilogram mangan, nikel, kobalt ve 50-100 kilogram grafit bulunduğunu ekledi.
Doç. Dr. Burak Birol ise metallerin ve malzemelerin cevherden üretimine kıyasla, atıklardan geri kazanımının daha az enerji ve daha yüksek saflıkta ürün sağladığını vurguladı. Birol, “Şehir madenciliği olarak adlandırılan bu yöntem, hem ham maddeyi ülkemizde tutmamızı hem de daha ucuz ve yüksek kalitede üretim yapmamızı sağlıyor” ifadelerini kullandı.
Birol, atık bataryaların çevreye zararlı etkilerine dikkat çekerek, sıfır atık yaklaşımının bu konuda büyük önem taşıdığını belirtti. Geri dönüşüm sayesinde dışa bağımlılığın azalacağını ve kaynakların ülke içinde kalacağını sözlerine ekledi.
Yorum Yap