Türkiye’de .tr Alan Adı Sayısı TRABİS ile 1,3 Milyona Ulaştı

Türkiye’de “.tr” uzantılı alan adı sayısı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) verilerine göre 1,3 milyona yükseldi. Bu önemli artış, 2022 yılında faaliyete geçen Türkiye Alan Adları Sistemi (TRABİS) ile gerçekleşti. TRABİS’in devreye girmesi, aktif alan adı sayısında belirgin bir yükseliş sağladı.

“.tr” alan adlarının yönetimi 1991 yılından itibaren Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) tarafından yürütüldü. 2008’de çıkarılan 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, alan adı tahsisi yetkisinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından belirlenecek bir kuruma devredilmesini hükmetti. Bu kapsamda, Bakanlık 7 Kasım 2010 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan “İnternet Alan Adları Yönetmeliği” ile “.tr” uzantılı alan adlarının tahsis yetkisini BTK’ye verdi.

TRABİS Dönemi ve Yeni Düzenlemeler

BTK, bu yetki kapsamında 14 Eylül 2022’de TRABİS’i faaliyete geçirdi. Sistem, alan adları yönetimine dair ihtiyaç duyulan güncellemelerle güçlendirildi. 10 Haziran 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan İnternet Alan Adları Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile “.a.tr” yapısındaki alan adlarının ilk tahsis işlemleri ve uygulanacak usul esasları yürürlüğe girdi.

Tahsis işlemlerinde kamu kurum ve kuruluşları ile sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait kuruluşların mevcut alan adlarına öncelik tanınıyor. Ayrıca, “.a.tr” yapısındaki alan adlarına ilişkin ücretler Kurul tarafından düzenlendi. “gov.tr, edu.tr, tsk.tr, bel.tr ve k12.tr” uzantıları için üretilen alan adları ücretsiz olarak tahsis ediliyor.

TRABİS öncesi dönemde Türkiye’de yaklaşık 460 bin aktif alan adı bulunuyordu. TRABİS’in 2022’de devreye girmesiyle bu sayı hızla artarak 1,3 milyona ulaştı. Kayıtlara göre en büyük payı 988 bin 743 ile “com.tr” uzantılı internet siteleri oluşturuyor.

Sırasıyla 180 bin 62 ile “.tr”, 29 bin 974 ile “org.tr” ve 27 bin 386 ile “net.tr” uzantılı siteler bu listeyi takip ediyor. Ayrıca, “.web”, “.av”, “.bel”, “.edu” gibi çeşitli mesleki ve kurumsal alan adları da sistemde yer alıyor. Bu alan adlarını kullanan internet sitelerinin yüzde 81,2’si Türkiye’de, yüzde 6’sı Almanya’da ve yüzde 5,3’ü ABD’de barındırılıyor.

Alan Adı Uyuşmazlıklarında Çözüm Mekanizması

İnternet Alan Adları Yönetmeliği, Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması’nın (UÇM) işletilmesine ilişkin usul ve esasları da BTK tarafından düzenledi. “.tr” uzantılı alan adlarıyla ilgili uyuşmazlıkların hızlı, etkin ve adil bir şekilde çözülmesi hedefleniyor. TR Alan Adları Uyuşmazlık Çözüm Merkezi, tahsis, kullanım veya ihlal kaynaklı anlaşmazlıklarda alternatif çözüm yolları sunuyor.

Bilgi Teknolojileri ve İnternet Güvenliği Derneği (BTİDER), İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) ve TOBBUYUM Arabuluculuk ve Uyuşmazlık Çözüm Merkezi bu kapsamda hizmet veriyor. Bu merkezler, mahkemeye gitmeden uyuşmazlıkların çözüme kavuşturulmasını amaçlıyor.

• #BTK
• #TRABİS