Merkez Bankası Başkanı Karahan Savaşın Dezenflasyon Sürecine Etkisini Değerlendirdi
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, savaşın dezenflasyon sürecini olumsuz etkilediğini ancak kararlılıklarının sürdüğünü belirtti. Enflasyon görünümü ve para politikası uygulamalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı sunumda, küresel jeopolitik gelişmelerin ve özellikle Orta Doğu’daki savaşın dezenflasyon süreci üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Karahan, savaşın enerji ve ulaştırma hizmetleri başta olmak üzere fiyatlar üzerindeki olumsuz etkilerine rağmen, fiyat istikrarına ulaşma konusundaki kararlılıklarının devam ettiğini vurguladı.
Savaşın Enflasyon ve Ekonomi Üzerindeki Etkileri
Fatih Karahan, ABD ve İran arasındaki gerilimin enerji fiyatlarını artırdığını ve küresel enerji arzı için risk oluşturduğunu belirtti. Bu durumun dezenflasyon sürecini olumsuz etkilediğini ancak Merkez Bankası’nın para politikası araçlarını fiyat istikrarı doğrultusunda kullanmaya devam edeceğini söyledi. Petrol fiyatlarındaki oynaklığın sürdüğünü ve enerji dışı kalemlerde de artışlar yaşandığını ekledi. Gelişmiş ülkelerde faiz indirimlerinin ertelendiğini ve Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) faiz artırmasının beklendiğini aktardı. Savaşın gelişiminin ve enerji nakliyatındaki aksamaların süresinin belirleyici olacağını değerlendirdi.
Karahan, sıkı para politikalarının talep kompozisyonunda dengeli bir seyir izlediğini, tüketimin büyümeye katkısının azaldığını, yatırımların ise devam ettiğini bildirdi. Küresel ticaretteki zorluklara rağmen ihracatta artış ve ithalatta azalış yaşandığını, dış ticaret açığının gerilediğini ifade etti. Cari açığın milli gelire oran olarak tarihsel ortalamaların altında kalmayı sürdürdüğünü belirtti. Savaşın enerji ithalatını artırdığını ancak altın ithalatındaki düşüşün cari dengeye olumlu yansıdığını söyledi. Korumacı önlemler, jeopolitik riskler ve enerji fiyatlarındaki artışın faaliyetleri sınırlayıcı etkilerine dikkat çekti. 2026’da cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamasının altında gerçekleşeceğini öngördü.
Enflasyon Görünümü ve Politika Uygulamaları
Nisan ayı itibarıyla yıllık tüketici enflasyonunun yüzde 32,4 olduğunu hatırlatan Karahan, enflasyonun zirve noktasından belirgin bir düşüş yaşasa da yüksek seyrini koruduğunu ifade etti. Göstergelerin son 3 aylık ortalamalarının enflasyonun ana eğiliminde bir miktar yükselişe işaret ettiğini belirtti. Yılın ilk dört ayında temel mal ve hizmet gruplarında enflasyonun yavaşladığını, ancak gıda ve enerjide yükseldiğini gözlemlediklerini aktardı. Enerji, gıda ve giyim fiyatlarının enflasyon seyrinde öne çıktığını, akaryakıt fiyatları nedeniyle ulaştırma hizmetlerinde artışların sürdüğünü söyledi. Gıda fiyatlarının nisan ayında tekrar hızlandığını, temel mal enflasyonunda ise giyim grubunun etkili olduğunu belirtti.
Karahan, Orta Doğu’daki gerilimin negatif arz şoklarına yol açarak enflasyonist baskıları artırdığını, yurt içi enerji fiyatlarının yükseldiğini ve elektrik ile doğal gaz tarifelerinde güncellemelere gidildiğini açıkladı. Akaryakıt ürünlerinde eşel mobil sisteminin uygulandığını ve bunun petrol fiyatlarındaki artışların enflasyona yansımasını sınırladığını kaydetti. Hizmet enflasyonunda kira ve eğitim hizmetlerinin yüksek seyrinde önemli rol oynadığını, ancak bu iki kalemde de enflasyonda düşüşler yaşandığını belirtti. Diğer hizmet kalemlerinde enflasyonun tüketici enflasyonuna yaklaştığını gözlemlediklerini ekledi. Enflasyon beklentilerinin henüz arzu edilen seviyede gerilemediğini ve jeopolitik gelişmelerin bu beklentilerde bozulmaya yol açtığını vurguladı. Beklentilerde Orta Doğu’daki gerilimin süresinin kritik bir risk unsuru olduğunu söyledi.
Fatih Karahan, TL mevduatın payının yüzde 59 ile tarihsel ortalamasına yakın seviyede kaldığını ifade etti. Kredi büyümesindeki dalgalanmaları yönetmek için büyüme sınırları kullanıldığını ve parasal aktarım mekanizmasının güçlendirildiğini belirtti. Jeopolitik gelişmeler sırasında hane halkında döviz talebi oluşmadığını, mart sonunda altın fiyatlarındaki gerilemenin altın talebini artırdığını ancak sonrasında dengelenme olduğunu söyledi. Döviz tarafında ise satış eğiliminin devam ettiğini aktardı.
Karahan, jeopolitik gelişmeler sonucu brüt rezervlerin 171 milyar dolara, swap hariç net rezervlerin ise 36 milyar dolara yükseldiğini duyurdu. Arz şoklarının dezenflasyon sürecini olumsuz etkilediğini ancak fiyat istikrarına ulaşma kararlılıklarını değiştirmeyeceğini yineledi. Fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunu sürdüreceklerini, çünkü fiyat istikrarının sürdürülebilir büyüme ve toplumsal refah artışı için ön koşul olduğunu vurguladı.
Yorum Yap